De regelregel

Bij de tanshuku wijken we bewust af van de klassieke, westerse zetting van een haiku in drie regels. Gemakzucht? Nee, in dienst van de lezing van het gedicht. En helemaal niet nieuw …

door Geert De Kockere

Ik kan niet genoeg onderstrepen hoe de drie regels waarin we doorgaans in het westen een haiku afdrukken een heel kunstmatige ‘uitvinding’ is om een haiku bij ons de allure en het uitzicht van een gedicht te geven. In Japan kalligrafeerden de oude meesters hun haiku in een aantal verticale lijnen. Soms één, soms twee, maar evengoed ook vier tot zelfs meer lijnen. Naargelang het hen uitkwam, op het gevoel af, zoekend naar de schoonheid van de vorm.Issa1Getuige hiervan bovenstaand voorbeeld van twee haiku’s van Kobayashi Issa, zoals hij ze zelf kalligrafeerde. In zes en zelfs zeven verticale lijnen! Sommige lijnen tellen maar één Japanse karakter. De laatste twee karakters stellen de naam van Issa voor.

Om maar te zeggen: de drieregelige zetting behoort dus absoluut niet tot de oorspronkelijke eigenschappen van een haiku. Het is een puur westerse toevoeging, regel. Bij herbronning (wat de tanshuku doet) is het dan ook goed om opnieuw naar de bron te gaan en te bekijken hoe we elke haiku (tanshuku) het best noteren om hem zo mooi mogelijk te laten lezen.