Korter of langer?

Met welke hardnekkigheid moeten we ons vasthouden aan de 17 lettergrepen die de haiku klassiek in onze taal heeft, moet hebben? Na het schrijven van een haiku met behoorlijk wat minder lettergrepen dook ik in het lab om dat verder te onderzoeken.

door Geert De Kockere

Toen ik op Paasmaandag uit de galmgaten van de kerktoren van Gierle een paar kauwen luid roepend zag wegvliegen, schreef ik deze haiku:

Paasmaandag,
kauwen uit de galmgaten.
Lachend.

 

Ik stelde bij het tellen echter vast dat ik maar 12 lettergrepen had. Verdorie, dacht ik, beter kan de haiku niet meer worden. Elke lettergreep meer maakt hem wat kapot, begin ik te zeuren. Moet ik nu willens nillens op zoek naar 17 lettergrepen vroeg ik mij af?

Het is ook min of meer deze vraag: is het kenmerk van haiku inhoudelijk of vormelijk? De vraag bij dit experiment is dan vooral: is het tekort aan lettergrepen een gevolg van ordinaire luiheid om verder te zoeken of is deze haiku toch misschien beter af, meer haiku zelfs met minder lettergrepen?

Om dit beter te kunnen beoordelen, maakte ik voor het HAIKULAB van dezelfde haiku een haiku die wel de klassieke 17 lettergrepen telt, verdeeld over drie regels en met een snijding na de 2de regel.

Paasmaandag, kauwen
vliegen weg uit galmgaten.
Hoor ze eens lachen!

 

Na veelvuldig lezen, luisteren, proeven, opnieuw lezen, nog eens luisteren en proeven, kan ik niet anders dan besluiten dat de versie met 17 lettergrepen veel onnodige balast bevat en niet zo flitst als de versie met maar 12 lettergrepen. Ook taalkundig biedt de langere haiku ons niets extra’s.

We zouden natuurlijk kunnen blijven zoeken naar een versie van 17 lettergrepen die misschien wél mooier klinkt, iets meer biedt. Maar is dat wel de bedoeling van haiku, het wezen van haiku? Moeten we ons niet vooral concentreren op de inhoud, de impressie en die impressie dan zo sterk mogelijk tot bij de lezer brengen? Mét een mooie klank? Als we daarop bevestigend antwoorden, dan is de kortere versie ongetwijfeld veel meer haiku dan de langere versie, ook al voldoet die misschien meer aan de afgesproken regel van 5-7-5 lettergrepen.

Hetzelfde zou dan kunnen gezegd worden over deze haiku:

Luisterend
naar twee lettergrepen.
De tjiftjaf.